ΠΕΡΙ ΜΕΤΑΝΟΙΑΣ Ο ΛΟΓΟΣ. ( ΑΓΙΟΣ ΙΓΝΑΤΙΟΣ ΜΠΡΙΑΝΤΣΙΑΝΙΝΩΦ ).

-Μετανοείτε, ήγγικε γὰρ η βασιλεία τών ουρανών. Μετανοείτε καὶ πιστεύετε εν τώ Ευαγγελίω. Αυτὰ ησαν τὰ πρώτα λόγια τού κηρύγματος τού θεανθρώπου Ιησού Χριστού. Αυτὰ τὰ ίδια λόγια λέγει καὶ σ’ εμάς μέχρι σήμερα, μέσω τού Ευαγγελίου.
Οταν επληθύνθη περισσότερον απὸ κάθε αλλη εποχὴν η αμαρτία στὸν κόσμο, κατήλθε εδώ στὴν γή μας ο Παντοδύναμος Ιατρός.
Κατήλθε στὸν τόπον αυτὸν τής εξορίας, στὸν τόπο τών βασάνων καὶ τών παθών μας, ποὺ ειναι μία πρόγευσις τών αιωνίων βασάνων τής κολάσεως, καὶ ευαγγελίζεται τὴν λύτρωση, τὴν χαρὰ καὶ τὴν ἴαση σὲ όλους τους ανθρώπους, χωρὶς εξαίρεση, λέγοντας -μετανοείτε.
Ἡ δύναμις τής μετανοίας είναι θεμελιωμένη στὴν δύναμη τού Θεού. Ο Ιατρὸς είναι πανίσχυρος, καὶ η ίασις ποὺ Εκείνος χαρίζει είναι παντοδύναμος.
Τὴν εποχὴν εκείνη, οταν εκήρυσσεν εδώ στὴν γή ο Κύριος, καλούσε σὲ θεραπείαν 'ολους όσοι ήσαν άρρωστοι απὸ τὴν αμαρτία, καὶ δὲν θεωρούσε καμίαν αμαρτίαν ως αθεράπευτον. Καὶ τώρα, επίσης, συνεχίζει νὰ καλεί ολους, καὶ υπόσχεται, καὶ χαρίζει πράγματι τὴν αφεση γιὰ κάθε αμαρτία καὶ τὴν ιαση γιὰ κάθε αμαρτωλὴ ασθένεια.
Ω! σείς, οι οδοιπόροι τής γής. Ω! σείς, ολοι οσοι αναλίσκεσθε ή σύρεσθε στὴν ευρύχωρον οδόν, μέσα στὸν ακατάπαυστο θόρυβο τών γηίνων μεριμνών, περισπασμών καὶ διασκεδάσεων, ανάμεσα σὲ ανθη ανάμικτα μὲ αγκάθια, σείς ποὺ σπεύδετε καὶ ακολουθείτε αυτὸν τὸν δρόμο, κατευθυνόμενοι πρὸς τὸ τέλος, ποὺ είναι σὲ ολους γνωστὸν καὶ ομως ολοι τὸ λησμονούν:-Ο σκοτεινὸς τάφος καὶ η ακόμη σκοτεινοτέρα καὶ φοβερωτέρα αιωνιότης.
Σταματήστε! Αποτινάξτε τὴν γοητείαν αυτού τού κόσμου, πού σάς κρατεί μονίμως σὲ αιχμαλωσία! Ακούστε αυτὸ πού σας ευαγγελίζεται ο Σωτὴρ ημών Χριστός, δώστε στὰ λόγια Του τὴν προσοχὴ ποὺ τοὺς αρμόζει: -Μετανοείτε καὶ πιστεύετε εν τώ Ευαγγελίω. Μετανοείτε, ηγγικε γὰρ η βασιλεία τών ουρανών.
Σάς είναι απαραίτητο, οδοιπόροι σείς τής γής, νὰ στρέψετε ολη σας τὴν προσοχὴ σ’ αυτὴν τὴν ζωτικὰ ωφέλιμη καὶ σωτήρια νουθεσία. Αλλιώς θὰ φθάσετε στὸν τάφο, θὰ φθάσετε στὸ κατώφλι καὶ στὴν πύλη τής αἰωνιότητος, χωρὶς νὰ εχετε προηγουμένως κατανοήσει καθόλου ορθὰ τὴν αιωνιότητα, ουτε τὶς υποχρεώσεις εκείνων ποὺ εισέρχονται σ’ αυτήν, εχοντας προετοιμάσει τὸν εἑαυτό σας μόνο γιὰ τὶς δίκαιες τιμωρίες ποὺ θὰ υφίστασθε αιωνίως γιὰ τὶς αμαρτίες σας. Η βαρυτέρα δὲ καὶ σοβαροτέρα αμαρτία ειναι τὸ νὰ μὴ δίδετε προσοχὴ στοὺς λόγους τού Σωτῆρος μας Χριστού, δηλαδὴ νὰ τὸν περιφρονείτε. Μετανοείτε!
Αποκοιμίζει καὶ εξαπατά τὸν ανθρωπον ο δρόμος τής επιγείου ζωής. Στὰ μάτια αυτών ποὺ αρχίζουν τὴν πορεία τοὺς σ’ αυτήν, παρουσιάζεται σὰν ενα ατελείωτο πεδίο ποὺ σφύζει απὸ πραγματικότητα. Γιὰ οσους τὴν τελείωσαν, παρουσιάζεται σὰν ενα συντομότατο ταξίδι ποὺ συνοδεύεται απὸ ονειρα καὶ μάλιστα χωρὶς περιεχόμενο. Μετανοείτε!
Καὶ τὴν δόξα καὶ τὸν πλούτο καὶ όλα τὰ άλλα φθαρτὰ αποκτήματα καὶ πλεονεκτήματα, ποὺ γιὰ τὴν εξασφάλισή τους αναλίσκει ολη τὴν επίγειο ζωήν του καὶ 'ολες τὶς δυνάμεις τής ψυχής καὶ τού σώματός του ο τυφλωμένος αμαρτωλός, οφείλει νὰ τὰ εγκαταλείψει μέσα στὰ λίγα εκείνα λεπτὰ κατὰ τὰ οποία τὸ ενδυμα τής ψυχής, τὸ σώμα, αφαιρείται καὶ αποσπάται απὸ αυτήν. Τότε η ψυχὴ οδηγείται απὸ τοὺς αυστηροὺς αγγέλους στὸ Κριτήριον τού δικαίου Θεού, τού αγνώστου σ’ αυτήν, Εκείνου τὸν οποίον αυτὴ εχει περιφρονήσει. Μετανοείτε!
Μοχθούν οι ανθρωποι καὶ βιάζονται νὰ πλουτίσουν σὲ γνώσεις, οι οποίες ομως ειναι μικράς μόνον σημασίας, καὶ κατάλληλες γιὰ κάποιο μόνον χρονικὸν διάστημα. Γνώσεις ποὺ συμβάλλουν στὴν ικανοποίησιν αναγκών, ανέσεων καὶ ιδιοτροπιών τής επιγείου ζωής. Περιφρονούμε τελείως τὶς ουσιαστικές, τὶς αναγκαίες γνώσεις καὶ τὴν εργασία, γιὰ τὰ οποία καὶ μόνο μας εχει χαρισθεί η επίγειος ζωή. Δηλαδὴ τὴν γνώση τού Θεού, καὶ τὴν συνδιαλλαγή μας μὲ Αυτὸν μέσω τού λυτρωτού μας Χριστού. Μετανοείτε!
Αδελφοί, ας εξετάσωμε τὴν επίγειο ζωή μας αντικειμενικά, αμερόληπτα, υπὸ τὸ φώς τού Ευαγγελίου. Ειναι μηδαμινή, ένα τίποτε. Ολα της τὰ αγαθὰ αφαιρούνται μὲ τὸν θάνατον, αλλὰ συχνὰ καὶ πολὺ πρίν απὸ τὸν θάνατο μὲ ποικίλες, απροσδόκητες καταστάσεις.
Αυτὰ τὰ φθαρτά, τὰ τόσο γρήγορα εξαφανιζόμενα αγαθά, δὲν αξίζουν νὰ ονομάζωνται αγαθά. Στὴν πραγματικότητα ειναι απάτες καὶ παγίδες. Οσοι κολλούν καὶ βυθίζονται στὶς παγίδες αυτές, καὶ συλλαμβάνονται απὸ αυτές, αποστερούνται απὸ τὰ αληθινά, τὰ αιώνια, τὰ ουράνια, πνευματικὰ αγαθά, ποὺ αποκτούμε οταν πιστεύουμε στὸν Χριστὸ καὶ τὸν ακολουθουμε στὴν μυστικὴν οδὸ τής ευαγγελικῆς ζωής. Μετανοείτε!
Σὲ πόσο φοβερὰν τύφλωση ευρισκόμεθα! Πὼς απὸ αυτὴν τὴν τύφλωση αποδεικνύεται οφθαλμοφανώς η πτωσις μας! Βλέπουμε τὸν θάνατο των αδελφων μας. Γνωρίζουμε οτι ο θάνατος επίκειται, ισως καὶ πολὺ σύντομα, καὶ γιὰ μάς, διότι κανεὶς απὸ τοὺς ανθρώπους δὲν εμεινε εδώ στὴν γή γιὰ πάντα. Βλέπουμε οτι πολλούς, καὶ πρὶν απὸ τὸν θάνατο, η επίγειος ευτυχία τοὺς προδίδει.
Βλέπουμε αυτὴν τὴν ευτυχία νὰ μεταβάλλεται συχνὰ σὲ δυστυχία, ποὺ ομοιάζει μὲ καθημερινὴν εμπειρία θανάτου. Παρ’ όλην αυτὴ τὴν τόσο οφθαλμοφανή μαρτυρία τής ιδίας μας τής πείρας, εμείς κυνηγούμε τὰ πρόσκαιρα μόνον αγαθὰ ωσὰν νὰ ήσαν μόνιμα, αιώνια. Μόνον σ’ αυτὰ ειναι στραμμένη η προσοχή μας! Ξεχασμένος Ο Θεός! Ξεχασμένη καὶ η μεγαλοπρεπὴς καὶ συνάμα φοβερὰ αιωνιότης! Μετανοείτε!
Θὰ μάς προδώσουν, αδελφοί, οπωσδήποτε θὰ μάς προδώσουν όλα τὰ φθαρτὰ αγαθά. Τοὺς πλουσίους καὶ τοὺς πάμπλουτους θὰ τοὺς προδώσει ο πλούτος τους, τοὺς ενδόξους η δόξα τους, τοὺς νέους η νεότης τους, τοὺς σοφοὺς η σοφία τους.
Ενα μόνον αιώνιο καὶ ουσιώδες αγαθὸν ημπορεί νὰ αποκτήσει ο άνθρωπος κατὰ τὴν διέλευσή του απὸ τὴν γή. Αυτὸ ειναι η αληθὴς γνώσις Τού Θεού καὶ η συμφιλίωσίς του μὲ Τὸν Θεόν, τὴν οποία χαρίζει Εκείνος.Γιὰ νὰ λάβει όμως κανεὶς τὰ κορυφαία καὶ υπέρτατα αυτὰ αγαθά, πρέπει νὰ εγκαταλείψει τὴν αμαρτωλὴν ζωὴ καὶ νὰ τὴν μισήσει. Μετανοείτε!
Μετανοείτε! Τί σημαίνει νὰ μετανοήσωμε; Σημαίνει νὰ ομολογήσουμε τὶς αμαρτίες μας καὶ νὰ μεταμεληθούμε γι’ αυτές. Σημαίνει ακόμη νὰ πάψουμε νὰ τὶς διαπράττουμε καὶ ποτὲ πλέον νὰ μὴν επιστρέψουμε σ’ αυτές, οπως είπε κάποιος μεγάλος Αγιος Πατέρας απαντώντας σὲ ανάλογον ερώτηση. Μὲ τὸν τρόπον αυτὸν πολλοὶ ανθρωποι μεταβάλλονται σὲ Αγίους της Ἐκκλησίας μας καὶ πολλοὶ Ανομοι σὲ Ανθρώπους ευλαβείς καὶ δικαίους.
Μετανοείτε! Απορρίψετε απὸ επάνω σας οχι μόνο τὶς φανερὲς αμαρτίες, οπως ειναι ο φόνος, η αρπαγή, η ακολασία, η διαβολὴ καὶ τὸ ψεύδος, αλλὰ καὶ τὶς ολέθριες διασκεδάσεις, τὶς σαρκικὲς ηδονές, τὰ απρεπη ονειροπολήματα καὶ τοὺς αθέμιτους λογισμούς, ολα, οσα απαγορεύονται απὸ τὸ Εὐαγγέλιον. Τὴν μέχρι τώρα αμαρτωλὴν ζωή σας νὰ τὴν λούσετε μὲ τὰ δάκρυα τής ειλικρινούς μετανοίας.
Οταν καταληφθείς απὸ ακηδία καὶ εισαι ψυχικώς εξασθενημένος, μὴν εἰπείς μέσα σου -εχω περιπέσει σὲ βαριὰ αμαρτήματα-. Μὲ τὴν μακροχρόνιον αμαρτωλὴν ζωή μου εχω αποκτήσει αμαρτωλὲς συνήθειες, ποὺ μὲ τὴν πάροδο τού χρόνου εχουν γίνει σὰν φυσικές μου ιδιότητες καὶ εχουν κάνει αδύνατη γιὰ μένα τὴν μετάνοια-.
Αυτοὺς τοὺς σκοτεινοὺς λογισμούς σου εμπνέει ο νοητὸς εχθρός σου, ποὺ δὲν τὸν εχεις προσέξει ακόμη, καὶ δὲν τὸν εχεις αντιληφθεί. Εκείνος γνωρίζει τὴν δύναμη της μετανοίας καὶ φοβάται μήπως η μετάνοια σὲ αποσπάσει απὸ τὴν εξουσία του.
Καὶ προσπαθεῖ νὰ σὲ ἀφελκύση ἀπὸ τὴν μετάνοια μὲ τὸν λογισμὸν ὅτι ὁ Θεὸς δὲν ἔχει τὴν ἱκανότητα νὰ ἐπιφέρη παντοδύναμο τὴν ἰατρεῖα του στὴν κατάστασή σου αὐτή. Αὐτοῦ τοῦ πολέμου τὴν ἐμπειρίαν εἶχε καὶ ὁ Προφήτης Δαβὶδ ὅταν ἔλεγε. «Κύριε, τί ἐπληθύνθησαν οἱ θλίβοντες μέ; Πολλοὶ ἐπανίστανται ἐπ’ ἐμέ. Πολλοὶ λέγουσι τῆ ψυχῆ μου, οὐκ ἔστι σωτηρία αὐτῶ ἐν τῷ Θεῷ αὐτοῦ. Σὺ δέ, Κύριε, ἀντιλήπτωρ μου εἰ, δόξα μου καὶ ὑψῶν τὴν κεφαλήν μου. Φωνή μου πρὸς Κύριον ἐκέκραξα καὶ ἐπήκουσέ μου ἐξ ὄρους ἁγίου αὐτοῦ».
Ἐκεῖνος ποὺ ἔχει θεσπίσει τὴν μετάνοιαν εἶναι ὁ Δημιουργός σου, ὁ ὁποῖος σὲ ἐδημιούργησε ἐκ τοῦ μηδενός. Εὐκολώτερα λοιπὸν τώρα ποὺ σὲ ἔχει ἤδη φέρει στὴν ὕπαρξη ἠμπορεῖ νὰ σὲ ἀναπλάση καὶ νὰ μεταμορφώση τὴν καρδία σου, ἀπὸ φιλαμαρτήμονα νὰ τὴν κάνη φιλόθεο, ἀπὸ φιλήδονο, ἀπὸ φιλόσαρκο, ἀπὸ κακόβουλο καὶ ἀπὸ ἡδυπαθῆ νὰ τὴν κάνη καθαράν, πνευματικήν, ἁγία.
Ἀδελφοί! Ἃς γνωρίσωμε τὴν ἀνέκφραστον ἀγάπη τοῦ Θεοῦ πρὸς τὸ βυθισμένο στὴν ἁμαρτίαν ἀνθρώπινο γένος. Ὁ Κύριος οἰκονόμησε τὴν ἐνανθρώπησή του, ἔτσι ὥστε μέσῳ τῆς ἀνθρωπίνης φύσεώς του νὰ ἠμπορέση νὰ δεχθῆ τὶς τιμωρίες ποὺ οἱ ἄνθρωποι ἀξίζουν νὰ δεχθοῦν. Καὶ μὲ τὸ νὰ δεχθῆ τιμωρίαν
Ἐκεῖνος ὁ Πανάγιος, νὰ ἐξαγοράση καὶ νὰ λυτρώση τοὺς ἐνόχους ἀπὸ τὴν τιμωρία. Τί τὸν προσείλκυσε κοντά μας, ἐδῶ στὴν γῆ, στὸν τόπο τῆς ἐξορίας μας; Μήπως οἱ δικαιοσύνες μας; Ὄχι! Τὸν εἵλκυσε σὲ μᾶς ἡ ὀλεθρία ἐκείνη κατάστασις στὴν ὁποία μας ἔριξε ἡ ἁμαρτία μας.
Ἄνθρωποι ἁμαρτωλοί! Ἃς πάρωμε θάρρος, διότι γιὰ μᾶς, ἀκριβῶς πρὸς χάριν μας ὁ Κύριος ἐπετέλεσε τὸ μέγα ἔργον τῆς ἐνανθρωπήσεώς του! Ἐπέβλεψε μὲ ἀσύλληπτον ἔλεος στὶς ἀσθένειές μας. Ἃς πάψωμε νὰ ταλαντευώμεθα, ἃς πάψωμε νὰ παραδιδώμεθα στὴν ἀκηδία καὶ τὴν ἀμφιβολία. Ἃς πλησιάσωμε γεμάτοι πίστη, ζῆλο καὶ εὐγνωμοσύνη, καὶ ἂς ἀρχίσωμε τὴν μετάνοια. Ἃς συμφιλιωθοῦμε διὰ μέσου αὐτῆς πρὸς τὸν Θεόν. Ἃς ἀνταποκριθοῦμε, ὅσον μας εἶναι δυνατόν, μὲ τὶς ἀσθενικὲς δυνάμεις μας στὴν μεγάλην ἀγάπη τοῦ Κυρίου πρὸς ἐμᾶς, ὅπως ἠμποροῦν νὰ ἀνταποκρίνωνται στὴν ἀγάπη τοῦ Δημιουργοῦ τὰ δημιουργήματά του, τὰ ὁποία μάλιστα ἔπεσαν στὴν ἁμαρτία: Ἃς μετανοήσωμε! Ἃς μετανοήσωμε ὄχι μόνο μὲ λόγια, ἃς δώσωμε μαρτυρία τῆς μετανοίας μας, ὄχι μόνο μὲ λίγα δάκρυα τῆς στιγμῆς, οὔτε μόνο μὲ τὴν ἐξωτερικὴν συμμετοχὴ στὶς ἱερὲς ἀκολουθίες τῆς Ἐκκλησίας, νὰ τελοῦμε μόνο τὶς ἐκκλησιαστικὲς ἱεροτελεστίες, ὅπως περιωρίζοντο νὰ πράττουν οἱ Φαρισαῖοι. Ἃς προσκομίσωμε μαζὶ μὲ τὰ δάκρυα καὶ μὲ τὴν ἐξωτερικὴν εὐσέβεια καὶ τὸν ἄξιον καρπὸ τῆς μετανοίας μας. Ἃς μεταβάλωμε τὴν ἁμαρτωλὴν ζωή μας σὲ σύμφωνον μὲ τὸ Εὐαγγέλιον βιοτήν.
«Ἶνα τί ἀποθνῄσκετε, οἶκος Ἰσραήλ;». Γιατί χάνεστε, χριστιανοί, μὲ θάνατον αἰώνιον ἐξ αἰτίας τῶν ἁμαρτιῶν σας; Γιατί νὰ γεμίζετε τὴν κόλαση σὰν νὰ μὴν ἔχη θεσπισθῆ μέσα στὴν Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ ἡ πανίσχυρος μετάνοια; Αὐτὴ ἡ ἄπειρος ἀγαθὴ δωρεὰ ἔχει δοθεῖ στὸν οἶκον Ἰσραήλ, δηλαδὴ στοὺς χριστιανούς.
Καὶ ὅποτε θελήσουμε, καθ’ ὅλην τὴν διάρκεια τῆς ζωῆς μας, καὶ ὅποιες καὶ ἂν εἶναι οἱ ἁμαρτίες μας, ἡ δωρεὰ αὐτὴ ἐνεργεῖ μὲ δύναμη μοναδική. Καθαρίζει ἀπὸ κάθε ἁμαρτία, σῴζει τὸν κάθε ἄνθρωπο ποὺ προστρέχει στὸν Θεόν, ἔστω καὶ ἂν αὐτὸς μετανοήση στὰ τελευταῖα λεπτὰ τῆς ζωῆς του, μόλις πρὶν ἀπὸ τὸν θάνατο.
«Ἶνα τί ἀποθνῄσκετε, οἶκος Ἰσραήλ;». Χάνονται τόσοι χριστιανοὶ μὲ τὸν αἰώνιον θάνατο, γιὰ τὸν λόγο ὅτι σὲ ὅλην τὴν διάρκεια τῆς ἐπιγείου ζωῆς τῶν δὲν κάνουν τίποτε ἄλλο ἀπὸ τὸ νὰ ἀσχολοῦνται μὲ τὴν ἀθέτηση τῶν ὑποσχέσεων ποὺ ἔδωσαν κατὰ τὸ ἅγιον Βάπτισμα, καὶ μὲ τὴν δουλεία τους στὴν ἁμαρτία. Χάνονται, διότι δὲν κρίνουν τὸν Λόγο τοῦ Θεοῦ ἄξιον ἀκόμη καὶ τῆς παραμικρᾶς προσοχῆς τους, τὸν Λόγο ποὺ κηρύττει τὴν μετάνοια.
Στὶς ὕστατες στιγμὲς πρὶν ἀπὸ τὸν θάνατό τους, δὲν κατορθώνουν νὰ ἐπωφεληθοῦν ἀπὸ τὴν πανίσχυρο δύναμη τῆς μετανοίας. Δὲν ἠμποροῦν νὰ ἐπωφεληθοῦν εἴτε διότι δὲν ἀπέκτησαν καμμίαν γνώση γιὰ τὸν χριστιανισμόν, εἴτε διότι ἀπέκτησαν μία πολὺ ἀνεπαρκῆ καὶ συγκεχυμένη γνώση γι’ αὐτόν, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ὀνομασθῆ πλήρης ἄγνοια μᾶλλον παρὰ ἔστω καὶ παραμικρὰ γνῶσις.
«Ζῶ Ἐγώ, λέγει Κύριος», ἀναγκαζόμενος νὰ ἐνισχύση μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο τὴν διαβεβαίωση ἐνώπιον τῶν ἀπίστων, καὶ νὰ διεγείρη τὴν προσοχὴ τῶν ἀπροσέκτων. «Ζῶ Ἐγώ, λέγει Κύριος, οὐ βούλομαι τὸν θάνατον τοῦ ἀσεβοῦς, ὡς τὸ ἀποστρέψαι τὸν ἀσεβῆ ἀπὸ τῆς ὁδοῦ αὐτοῦ, καὶ ζῆν αὐτόν… Ἶνα τί ἀποθνῄσκετε οἶκος Ἰσραήλ;».
Ὁ Θεὸς ἐγνώριζε τὴν ἀσθένεια τῶν ἀνθρώπων. Ἐγνώριζε ὅτι καὶ μετὰ τὸ Βάπτισμα θὰ πίπτουν σὲ παραπτώματα καὶ ἁμαρτίες. Γι’ αὐτὸν τὸν λόγο καὶ ἐθέσπισε στὴν Ἐκκλησία τοῦ τὸ Μυστήριον τῆς Μετανοίας, διὰ τῆς ὁποίας καθαρίζονται οἱ ἁμαρτίες ποὺ διεπράχθησαν μετὰ τὸ Βάπτισμα.

Ἡ μετάνοια πρέπει νὰ συμβαδίζη μὲ τὴν πίστη στὸν Χριστό, καὶ νὰ προηγεῖται ἀπὸ τὸ εἰς Χριστὸν Βάπτισμα. Μετὰ δὲ τὸ Βάπτισμα βοηθεῖ ἐκεῖνον ποὺ ἐπίστευσε στὸν Χριστὸν καὶ ἐβαπτίσθη σ’ αὐτόν, νὰ διορθώση τὶς παραβάσεις τῶν ὑποχρεώσεών του.
Ὅταν πολλοὶ ἀπὸ τὰ Ἱεροσόλυμα καὶ ὅλην τὴν Ἰουδαία κατέβαιναν στὸν Ἰορδάνη γιὰ νὰ βαπτισθοῦν ἀπὸ τὸν Ἰωάννη, τὸν κήρυκα τῆς μετανοίας, ἐξωμολογοῦντο σ’ αὐτὸν τὶς ἁμαρτίες τῶν, ὄχι ἐπειδὴ ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Βαπτιστὴς εἶχε ἀνάγκη νὰ γνωρίζη τὶς ἁμαρτίες τῶν προσερχομένων σ’ αὐτόν, ὅπως παρατηρεῖ κάποιος ἱερὸς συγγραφεύς, ἀλλὰ διότι ἦταν ἀνάγκη, χάριν τῆς σταθερότητος τῆς μετανοίας τους, μαζὶ μὲ τὴν λύπη τους γιὰ τὴν διάπραξη ἁμαρτημάτων, νὰ συνενώσουν καὶ τὴν ἐξομολόγηση τῶν ἁμαρτιῶν τους.
Ἡ ψυχὴ ποὺ γνωρίζει ὅτι πρέπει νὰ ἐξομολογηθῆ τὶς ἁμαρτίες της, λέγει ὁ ἴδιος ἅγιος, συγκρατεῖται μὲ αὐτὴν τὴν ἰδία τὴν σκέψη ὡσὰν μὲ χαλινόν, νὰ μὴν ἐπαναλάβη τὶς προηγούμενες ἁμαρτίες. Ἀντιθέτως, οἱ ἁμαρτίες ποὺ δὲν ἔγιναν ἀντικείμενον ἐξομολογήσεως, ἐπαναλαμβάνονται μὲ ἄνεση, ὡσὰν νὰ διεπράχθησαν στὸ σκότος.
Μὲ τὴν ἐξομολόγηση τῶν ἁμαρτιῶν καταλύεται ἡ φιλική μας σχέσις πρὸς αὐτές. Τὸ μῖσος πρὸς τὶς ἁμαρτίες εἶναι σημάδι ἀληθινῆς μετανοίας, καὶ ἀποφασιστικότητος τοῦ ἐξομολογουμένου νὰ ζήση ζωὴν ἐνάρετον.
Ἂν ἀπέκτησες τὴν ἕξη πρὸς ἁμαρτωλὲς πράξεις, τότε νὰ τὶς ἐξομολογῆσαι συχνά, καὶ σύντομα θὰ ἐλευθερωθῆς ἀπὸ τὴν αἰχμαλωσία σου σ’ αὐτές, καὶ ἔτσι μὲ εὐκολία καὶ χαρὰ θὰ ἀκολουθῆς τὸν Κύριόν μας Ἰησοῦν Χριστό.
Ἂν κάποιος καταδίδει συνεχῶς τοὺς φίλους του, οἱ φίλοι του γίνονται ἐχθροί του καὶ ἀπομακρύνονται σὰν ἀπὸ καταδότη, ποὺ ἐπιδιώκει στὴν πραγματικότητα τὴν καταστροφή τους. Ἂν κάποιος ἐξομολογῆται τὰ ἁμαρτήματά του, αὐτὰ ὑποχωροῦν καὶ τὸν ἐγκαταλείπουν, διότι οἱ ἁμαρτίες θεμελιώνονται καὶ στηρίζονται ἐπάνω στὴν ὑπερηφάνεια τῆς πεπτωκυίας φύσεως, καὶ δὲν ἀντέχουν τὴν ἀποκάλυψή τους καὶ τὸν ὀνειδισμό.
Ὅποιος μὲ τὴν ἐλπίδα νὰ μετανοήση, ἁμαρτάνει ἐκ προαιρέσεως καὶ μὲ τὴν πρόθεσή του, αὐτὸς συμπεριφέρεται ὕπουλα ἔναντι τοῦ Θεοῦ. Καὶ ὅποιος, ἐλπίζοντας ὅτι θὰ μετανοήση, ἁμαρτάνει αὐτοπροαιρέτως καὶ μὲ πρόθεση νὰ ἐνεργήση ἔτσι, αὐτὸς πλήττεται ἀπροσδοκήτως ἀπὸ τὸν θάνατο, καὶ δὲν τοῦ παρέχεται ὁ καιρὸς τὸν ὁποῖον σκοπεύει νὰ ἀφιερώση στὴν ἀρετή.
Μὲ τὸ μυστήριόν τῆς ἐξομολογήσεως καθαρίζονται καὶ ἐκπλύνονται τελείως ὅλες οἱ ἁμαρτίες ποὺ ἔχουν διαπραχθῆ ἐν λόγῳ ἢ ἔργω ἢ διανοία. Γιὰ νὰ ἐξαλειφθοῦν ἀπὸ τὴν καρδία οἱ ἁμαρτωλὲς συνήθειες ποὺ μὲ τὴν πάροδο τῶν ἐτῶν ἔχουν ριζώσει μέσα της, χρειάζεται νὰ ἐμμένη κανεὶς συνεχῶς καὶ σταθερὰ στὴν μετάνοια.
Ἡ συνεχὴς καὶ σταθερὰ μετάνοια βιώνεται ὡς συνεχὴς συντριβὴ τοῦ πνεύματος, καὶ συνίσταται στὴν πάλη μὲ τοὺς λογισμοὺς καὶ τὶς ἐπιθυμίες, μὲ τὰ ὁποία ἐκδηλώνεται τὸ κρυμμένο στὴν καρδίαν ἁμαρτωλὸν πάθος, στὴν χαλιναγώγηση τῶν σωματικῶν αἰσθήσεων καὶ τῆς κοιλίας, στὴν ταπεινὴ προσευχὴ καὶ στὴν συχνὴ ἐξομολόγηση.
Ἀδελφοί, μὲ τὴν ἑκουσία ἁμαρτία ἔχουμε χάσει τὴν ἁγίαν ἁγνότητα, τὴν καθαρότητα καὶ ἀθῳότητα, ποὺ παραβιάζεται ὄχι μόνον ἀπὸ τὴν ἁμαρτωλὴ πράξη, ἀλλὰ ἀκόμη καὶ ἀπὸ τὴν γνώση τοῦ κακοῦ. Ἔχουμε χάσει τὴν καθαρότητα καὶ ἀθῳότητα, μέσα στὴν πνευματικὴν αἴγλη καὶ ἀκτινοβολία τῆς ὁποίας μας ἔφεραν στὸ εἶναι, κατὰ τὴν γένεση, τὰ χέρια τοῦ Δημιουργοῦ.
Ἔχουμε χάσει ἀκόμη καὶ τὴν καθαρότητα ποὺ ἐλάβαμε κατὰ τὴν ἀνάπλασή μας μὲ τὸ ἅγιον Βάπτισμα. Στὸν δρόμο τῆς ζωῆς ἔχουμε κηλιδώσει μὲ ποικίλες ἁμαρτίες τὸν χιτῶνα μας, τὸν ὁποῖον ὁ Λυτρωτής μας εἶχε καθαρίσει καὶ λευκάνει πρὸς χάριν μας.
Τὸ μόνο πού μᾶς ἔχει ἀπομείνει εἶναι τὸ ὕδωρ, τὸ ὕδωρ τῆς μετανοίας. Τί θὰ ἀπογίνωμε ἐὰν ἀμελήσωμε καὶ καταφρονήσωμε καὶ αὐτὸ τὸ λουτρὸν τοῦ καθαρισμοῦ; Θὰ ἀναγκασθοῦμε νὰ παρουσιασθοῦμε ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ μὲ ψυχὴν παραμορφωμένην ἀπὸ τὴν ἁμαρτία, καὶ Ἐκεῖνος θὰ ἐμβλέψη φοβερὸς σὲ μία τοιαύτη μολυσμένην ψυχῆ, καὶ θὰ τὴν καταδικάση στὸ πῦρ τῆς γεένης.
«Λούσασθε». λέγει Κύριος ὁ Θεὸς στοὺς ἁμαρτωλούς, «καὶ καθαροὶ γίνεσθε, ἀφέλετε τᾶς πονηρῖας ἀπὸ τῶν ψυχῶν ὑμῶν, ἀπέναντι τῶν ὀφθαλμῶν μου, παύσασθε ἀπὸ τῶν πονηριῶν ὑμῶν… καὶ δεῦτε διαλεχθῶμεν».
Καὶ πῶς τελειώνει ἡ δικαία αὐτὴ κρίσις τοῦ Θεοῦ, ἡ κρίσις του γιὰ τὴν μετάνοια, στὴν ὁποία συνεχῶς καλεῖ τὸν ἁμαρτωλὸν κατὰ τὸν καιρὸν τῆς ἐπιγείου ζωῆς του; Ὅταν ὁ ἄνθρωπος ὁμολογήση τὶς ἁμαρτίες του, καὶ ἀποφασίση νὰ μετανοήση εἰλικρινῶς καὶ νὰ διορθωθῆ, τότε ὁ Θεὸς λύει τὴν κρίση ποὺ ὑπῆρχε μαζί του μὲ τὴν ἀκόλουθον ἀπόφαση: «Καὶ ἐὰν ὦσιν αἳ ἁμαρτίαι ὑμῶν ὡς φοινικοῦν, ὡς χιόνα λευκανῶ, ἐὰν δὲ ὦσιν ὡς κόκκινον, ὡς ἔριον λευκανῶ».
Ἂν ὅμως ὁ χριστιανὸς καταφρονήση αὐτὴν τὴν τελευταία, τὴν πολυεύσπλαχνο κρίση τοῦ Θεοῦ, τότε τοῦ ἀνακοινώνεται ἀπὸ τὸν Θεὸν ἡ ὁριστική του καταδίκη στὸ αἰώνιον πῦρ.
-Τὸ χρηστόν τοῦ Θεοῦ, λέγει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος, «εἰς μετάνοιαν σὲ ἄγει». Ὁ Θεὸς βλέπει τὰ ἁμαρτήματά σου, παρατηρεῖ μὲ μακροθυμία τὶς ἁμαρτίες ποὺ διαπράττεις κάτω ἀπὸ τὸ βλέμμα του, τὴν ἁλυσίδα τῶν ἁμαρτιῶν ποὺ διεμόρφωσαν ὅλον σου τὸν βίο. Ἀναμένει τὴν μετάνοιά σου, καὶ συνάμα ἀναθέτει στὴν ἐλευθέρα προαιρεσή σου τὴν ἐπιλογὴν τῆς σωτηρίας σου ἢ τῆς καταδίκης σου στὸ αἰώνιον πῦρ. Σὺ ὅμως καταχρᾶσαι τὴν ἀγαθότητα καὶ τὴν μακροθυμία τοῦ Θεοῦ! Οὐδεμία διόρθωσις καὶ βελτίωσις μέσα σου! Ἡ ἀδιαφορία σου ἀντιθέτως αὐξάνει! Αὐξάνει μέσα σου ἡ ἀμέλεια καὶ ἡ περιφρόνησίς σου πρὸς τὸν Θεὸν ἀλλὰ καὶ πρὸς τὴν ἰδική σου, τὴν αἰώνια τύχη σου. Ἐνδιαφέρεσαι, μόνο γιὰ τὸ πὼς θὰ πληθύνης τὶς ἁμαρτίες σου, καὶ στὶς προηγούμενες ἁμαρτίες σου προσθέτεις νέες καὶ χειρότερες!
«Κατὰ τὴν σκληρότητά σου καὶ ἀμετανόητον καρδίαν θησαυρίζεις σεαυτῶ ὀργὴν ἐν ἡμέρᾳ ὀργῆς καὶ ἀποκαλύψεως καὶ δικαιοκρισίας τοῦ Θεοῦ, oς ἀποδώσει ἐκάστω κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ. Τοὶς μὲν καθ’ ὑπομονὴν ἔργου ἀγαθοῦ δόξαν καὶ τιμὴν καὶ ἀφθαρσίαν ζητούσι, ζωὴν αἰώνιον, τοὶς δὲ ἐξ ἐριθείας (ἀπὸ φιλόνεικο διάθεση δηλαδή), καὶ ἀπειθούσι μὲν τὴ ἀληθεῖα, πειθομένοις δὲ τὴ ἀδικία, θυμὸς καὶ ὀργή. Θλῖψις καὶ στενοχωρία ἐπὶ πᾶσαν ψυχὴν ἀνθρώπου τοῦ κατεργαζομένου τὸ κακόν». Ἀμήν.

Ὁμιλία τοῦ Ἁγίου Ἰγνατίου Μπριαντσιανίνωφ, ἐπισκόπου Καυκάσου καὶ Εὐξείνου Πόντου.
Ἀπὸ τὸ βιβλίο: -Πατερικὸ Κυριακοδρόμιον.